La ĝardeno de Berta

Sinjorino Berta luas malgrandan pecon da tero ĉe la rando de nia kvartalo. Ŝi estas obstina virino, sed tiu tero estas pli obstina ol ŝi. Ĉiun printempon ŝi portas siajn semojn el la kelo, metas ilin en la grundon en rektaj vicoj, kaj skribas ĉion en malnovan libron: la tago, la sezono, la vetero. Ŝi registras ĉion kiel eksperimenton. Kaj ĉiun someron la ĝardeno donas al ŝi ion tute alian.

La unuan jaron ŝi metis terpomojn. Kreskis nur herbo, alta kiel infano. La duan jaron ŝi metis legomojn de tri tipoj kaj miksis novan teron kun sablo. Kreskis floroj, kiujn neniu metis tien. Poste ŝi ne plu hezitis: ŝi kolektis ĉiun spuron de la floroj, portis novan grundon en korboj, kaj laboris ĝis malfrue. Fine de tiu somero la tuta ĝardeno estis flava de floroj, kaj el la tero venis nenio, kion oni povas manĝi. Ŝia humoro restis malbona dum tuta monato.

La najbaroj havis siajn teoriojn. Unu diris, ke sub la tero kuŝas malnova muro. Alia flaris la aeron kaj parolis pri la rivero. La sinjoro el la kvara etaĝo instigis ŝin lasi ĉion kaj lui alian pecon. Berta enviis liajn terpomojn, sed ŝi ne volis alian pecon. "Mi ne fuŝis," ŝi diris. "Mi faris ĉion ĝuste." Sur la benko ĉe la rando de la ĝardeno ŝi sidis longe kaj rigardis la florojn kvazaŭ ili estus malamikoj.

La sekvan someron venis virino, kiu vagis tra la kvartalo kun granda pakaĵo da paperoj. Ŝi haltis ĉe la ĝardeno kaj demandis, ĉu la floroj estas por vendi. Berta hezitis longan momenton. Poste ŝi diris: "Kompreneble. Tio estas mia varo." Ŝi kolektis la florojn en du grandajn korbojn kaj portis ilin al la placo, kie oni metas la tablojn ĉiun dimanĉon. En unu mateno ŝi vendis ĉion. La sekvan dimanĉon homoj atendis en vico antaŭ ŝia tablo, kaj Berta parolis pri siaj floroj kun la entuziasmo de virino, kiu neniam metis terpomon en la teron.

La floroj de Berta baldaŭ fariĝis popularaj en la tuta urbo. Iu skribis pri ili sub la titolo "La ĝardeno, kiu decidas mem". Homoj venis por vidi la lokon; knabo trovis ranon inter la folioj kaj nestojn en la maljuna arbo ĉe la muro. Mia avinjo diris, ke tia ĝardeno estas evento, ne laboro. Post fulmo kaj forta pluvo la floroj revenis pli altaj ol antaŭe, kaj tio konfirmis la vidpunkton de ĉiu najbaro, kia ajn ĝi estis.

Nun Berta pretendas, ke ĉio estis ŝia plano de la komenco. "Terpomojn oni povas aĉeti ĉie," ŝi diras. "Mi serĉis ion alian." Ŝi eĉ agnoskas, ke la unuaj jaroj estis parto de la testo. Neniu kredas ŝin, kaj neniu diras tion laŭte, ĉar ŝiaj floroj staras sur ĉiu tablo en la kvartalo. Mia avinjo havas malpli modestan vidpunkton: la tero venkis, kaj Berta simple ŝanĝis la titolon de sia libro. Sed ŝi diras tion nur hejme, mallaŭte, kaj neniam antaŭ Berta.