La merkato

Ĉiun dimanĉon mia avino organizas ĉion kiel direktoro de kompanio. Ŝi skribas la liston per malnova plumo, per grandaj literoj, kaj donas ĝin al mi kiel hejmtaskon. En nia familio oni ne voĉdonas pri la vespermanĝo: la avino decidas. Hodiaŭ la listo havis kvin nomojn: rizo, terpomoj, kandeloj, ĉokolado, kaj, plej grava, seka ŝafa fromaĝo, la tipo de ŝia patrino. "Estu singarda kun la mono," ŝi diris. "Kial dungi iun, se oni havas familion?"

La vendistoj metas siajn tablojn inter la stacio kaj la kinejo; ĉiu havas sian fakon kaj sian veron. La viro kun la terpomoj laŭdis sian grundon kaj kondamnis la someron: "Ne venis pluvo ekde julio! Tamen: jen modelo de terpomo." La virino kun la rizo kritikis la rizon de la butikoj kaj mezuris la mian per glaso: "Seka kaj glata. Via avino estas konstanta kliento; mi rezervis por ŝi la plej bonan sakon." Du kolegoj disputis pri ŝtormo kaj frosto, sed neniam insultis unu la alian. Mi aĉetis kandelojn kaj ĉokoladon; restis sufiĉe da mono.

Sed la ŝafa fromaĝo estis nenie. Mi demandis ĉe ĉiu tablo. La viro kun la fromaĝoj havis dek tipojn, mildajn kaj fortajn, sed ne tiun de mia avino. Li insistis: tiu tipo venas nur de malgrandaj bienoj. "La plej proksima estas je tridek kilometroj, kaj la lasta ŝtormo faris tie damaĝon. Mi ricevas nenion." Kvar el kvin: bona mateno por iu alia. Por mia avino tio estis krizo. Reveni sen la fromaĝo estus kontraŭ ĉiuj ŝiaj principoj.

Tiam mi vidis sinjorinon Berta, nian najbaron el la apartamento sub ni. Ŝi vendis ovojn de siaj propraj kokinoj. Ŝia kuzo havas bienon kun ŝafoj, "paradizo por ŝafoj", ŝi diras, kaj faras ĝuste tian fromaĝon. Mi havis aŭdacan ideon. "Ĉu vi havas hejme fromaĝon de via kuzo?" Ŝi ridetis kiel homo, kiu jam konstatis ĉion. "Du pecojn. Kaj vi havas ĉokoladon. Mi abomenas vintron sen ĉokolado. Jen oportuna negoco." Unu peco da fromaĝo kontraŭ duono de la ĉokolado: sen papero, sen kontrakto, mano en mano, kiel honestaj civitanoj. Neniu menciis monon.

Hejme la avino taksis ĉion per la okuloj, aprobis la rizon, korektis la lokon de la kandeloj. Tiam ŝi prenis la fromaĝon kaj longe restis silenta: sur la peco ne staris nomo de vendisto. "Mi trovis ĝin ĉe la lasta tablo," mi komencis. "Jes, jes," ŝi diris milde, kaj ŝiaj okuloj estis tro trankvilaj. Mia avino estas ruza: ŝi konas la fromaĝon de la kuzo de Berta kiel sian propran nomon. Sed ŝi demandis nenion pri la ĉokolado, kaj mi klarigis nenion pri la fromaĝo.

Vespere la supo havis ĝuste la guston, kiun ŝi memoris. Ŝi estis ravita, sed diris nur unu vorton: "Ĝusta." Kaj poste: "La esenco de bona tablo ne estas la mono. Ĝi estas scii, kion oni serĉas, kaj koni la homojn, kiuj ĝin havas." Nun mi portas ĉokoladon al Berta kaj revenas kun fromaĝo. Mia avino scias. Kompreneble ŝi scias. Inter najbaroj la plej bonaj negocoj funkcias nur, se oni ne parolas pri ili. Kaj pri tio neniu voĉdonas.