La merkato

Ĉiun dimanĉon mia instruisto Ludoviko vendas pomojn. Ili venas de la malnovaj arboj malantaŭ lia domo, kaj li vendas ilin sur la granda strato antaŭ la stacidomo, kie oni metas la tablojn ĉiun dimanĉon je la deka. Sako da pomoj kostas dek. Ĉi tiun dimanĉon li petis min helpi, kaj mi komprenis kial, kiam ni portis la tablon en la straton. Sur ĝi staris nova papero, granda kiel fenestro: «Pomoj: dek por sako. Por esperantistoj: kvin.»

«Kial kvin?» mi demandis. «Ĉar la mondo bezonas komencon,» li diris. «Venontan jaron la tuta mondo parolos Esperanton. Hodiaŭ mi komencas per ĉi tiu strato.» Li metis sian verdan stelon sur la ĉemizon kaj atendis.

La unuan horon venis neniu. La homoj legis la paperon, ridetis kaj iris al la tablo apud ni, kie virino vendis ovojn de siaj kokinoj. Ŝi vendis ilin po unu, kaj ŝi rigardis nian paperon kun granda plezuro. Ludoviko ne perdis la esperon. «Atendu,» li diris. «Ĉiu granda afero komenciĝas malrapide.»

Tiam knabo kun sako haltis antaŭ nia tablo. Li legis la paperon du fojojn kaj demandis min mallaŭte, en nia propra lingvo: «Kion oni devas diri?» Mi instruis al li unu frazon: «Bonan tagon. Unu sakon, mi petas.» Li diris ĝin al Ludoviko, malrapide, kun tre serioza vizaĝo. Ludoviko preskaŭ ploris. Li donis al la knabo sakon por kvin, kaj krom tio tri pomojn por la vojo. «Vidu!» li diris al mi. «Ĝi komenciĝis!»

Post dek minutoj la knabo revenis kun sia patrino kaj du amikoj. Ĉiu diris la saman frazon: «Bonan tagon. Unu sakon, mi petas.» Ĉiu ricevis po unu sako kaj po tri pomoj por la vojo. Post duona horo antaŭ nia tablo staris longa vico, kaj la tuta vico diris la saman frazon. Ludoviko provis paroli kun ĉiu. «Ĉu vi venos al la kongreso?» «Bonan tagon. Unu sakon, mi petas.» «Kaj de kiam vi lernas?» «Bonan tagon. Unu sakon, mi petas.» «Bonege!» diris Ludoviko, kaj li donis al ĉiu po tri pomoj pli.

La virino kun la ovoj ne plu havis klientojn. Ŝi longe rigardis nian vicon. Poste ŝi lasis siajn ovojn, venis al nia tablo kaj staris en la vico kiel ĉiuj. «Bonan tagon,» ŝi diris. «Kvin sakojn, mi petas.» Ludoviko estis ravita. «Kvin! Vi certe parolas tre bone!» Ŝi pagis po kvin por sako, portis la pomojn al sia tablo kaj skribis ion sur paperon.

Post du horoj ni ne plu havis pomojn. Ludoviko kalkulis la monon: duono de ordinara dimanĉo. Li tute ne zorgis. «Dek sep novaj esperantistoj en unu mateno!» li diris. «Ili scias unu frazon,» mi diris. «Unu frazon hodiaŭ. Venontan jaron, la tuta mondo!»

Tiam la knabo revenis, kun nova sako en la mano. «Bonan tagon. Unu sakon, mi petas.» «Bedaŭrinde ne plu restas pomoj,» diris Ludoviko. La knabo rigardis lin kaj diris nenion. Li sciis nur unu frazon, kaj tiu frazo ne helpis. Li iris al la tablo apud ni.

Tie, sur la tablo de la virino kun la ovoj, staris niaj pomoj en kvin sakoj, kaj antaŭ ili nova papero: «Pomoj: dek kvin por sako. Ne por esperantistoj.» Ludoviko legis ĝin du fojojn. Liaj okuloj brilis. «Vidu,» li diris al mi. «Ŝi skribas en Esperanto. Kaj sen eĉ unu eraro.»