Tri mil vortoj

Hodiaŭ mi atingis tri mil vortojn. Ĉi-foje mi tute ne kalkulis ilin. Ludoviko, mia instruisto, kalkulis por mi: de tri jaroj li skribas ĉiun mian novan vorton en kajeron kun verda stelo, kaj hodiaŭ matene li staris ĉe mia pordo kun la kajero en la mano. «Tri mil!» li diris. «Nun vi estas preta por la lasta leciono.» «Kiu estas la lasta leciono?» «Instrui. Esperantisto, kiu ne instruas, estas kiel lampo en ŝranko.»

Li jam havis lernanton por mi. «Mia edzino,» li diris. «Kvardek jarojn mi provas, kaj ŝi ne lernis eĉ unu vorton. Eble mi estas tro proksima al ŝi. Vi estas nova vizaĝo. Ĉiun vesperon ĉi-semajne, ĉe nia tablo. Mi estos en la alia ĉambro, kaj mi ne ĝenos.» Mi diris nenion. Antaŭ du jaroj, ĉe la sama tablo, lia edzino parolis al mi en perfekta Esperanto, kaj mi neniam diris tion al li. Nun mi devis instrui al ŝi la lingvon, kiun ŝi parolas pli bone ol mi.

La unuan vesperon ŝi sidis kontraŭ mi kun nova kajero kaj krajono, kiel bona lernanto. «Hodiaŭ mi instruos al vi la vortoj por la tablo,» mi diris. Ludoviko iris por alporti vinon. Kiam li fermis la pordon post si, ŝi diris mallaŭte: «La vortojn. Kun n.» Poste li revenis. Ŝi montris la tason per la fingro kaj diris, tre malrapide, kvazaŭ ĝi estus la plej malfacila vorto en la mondo: «Taso?» Ludoviko preskaŭ lasis la vinon fali. «Ŝi diris ĝin! Ĉu vi aŭdis? Post kvardek jaroj!»

La duan vesperon mi klarigis al ŝi «sia» kaj «lia», la plej malfacilan aferon, kiun mi scias. «Ludoviko prenis lian kajeron,» mi diris por ekzemplo. Ludoviko diris, ke la telefono sonoras, kaj iris en la alian ĉambron. Mi aŭdis nenion. Ŝi atendis, ĝis li fermis la pordon. «Sian,» ŝi diris. «Se vi diras «lian», li ŝtelis la kajeron de iu alia viro.» Kiam Ludoviko revenis, ŝi rigardis min kun grandaj okuloj kaj diris: «Mi... estas... edzino.» Ludoviko skribis ĝin en sian kajeron kun verda stelo.

La lastan vesperon mi rakontis al ŝi pri la kongreso. Mi rakontis longe, kun ĉiuj miaj plej bonaj vortoj kaj du «kvankam». Ludoviko iris al la ĝardeno por pomoj. Ŝi rigardis min dum la tuta tempo, tre afable, kaj kiam mi finis, ŝi diris: «Vi parolas tro longe. Kiel li.» Poste Ludoviko revenis kun la pomoj, kaj ŝi diris al li sian unuan longan frazon: «Venontan jaron... la tuta mondo?» Ludoviko metis la pomojn sur la tablon. Liaj okuloj estis plenaj de larmoj.

Li akompanis min ĝis la strato. Mi ne povis atendi plu. «Ludoviko,» mi diris, «mi devas diri al vi ion pri via edzino.» «Ke ŝi parolas pli bone ol ni ambaŭ?» li diris. «Mi scias. Mi scias de kvardek jaroj. Ŝi parolas, kiam ŝi dormas. Perfektan Esperanton, eĉ la akuzativon.» Li ridetis. «La vortojn. Kun n. Ĉiun vesperon mi eliris, por ke ŝi povu paroli, kaj mi aŭskultis malantaŭ la pordo. Kvardek jarojn mi aŭdas ŝin nur nokte, kaj ĉi-semajne mi aŭdis ŝin tage.»

«Sed kial vi neniam diris al ŝi, ke vi scias?»

«Ĉar tiam ŝi korektus min,» diris Ludoviko. «Ĉiun vesperon.»